Waluty

EURO (EUR)

Stanowi środek płatniczy obowiązujący w państwach członkowskich Unii Gospodarczej i Walutowej. Obecnie należą do tej grupy: Austria, Belgia, Cypr, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Słowacja, Słowenia, Włochy. Ponadto na zasadzie porozumienia z Unią wprowadziły euro jako swoją walutę Andora, Monako, San Marino, Watykan; bez porozumienia z Unią – Kosowo i Czarnogóra. Obecnie jest to waluta plasująca się tuż za dolarem amerykańskim.

NOMINAŁY

Jeden euro (EUR) składa się ze 100 eurocentów. W obiegu funkcjonują monety o nominalne 1, 2, 5,10, 20, 50 oraz banknoty o nominalne 5, 10, 20, 50, 100, a nawet 200 i 500. Przy banknotach o wartości 200 i 500 EUR mogą pojawić się problemy na rynku detalicznym, z uwagi na bardzo rzadkie występowanie. Najczęściej wykorzystuje się je w transakcjach bankowych. Charakterystyczny jest wygląd pieniędzy. Banknoty przedstawiają charakterystyczne dla Europy elementy architektoniczne, odwzorowujące typowe dla różnych epok style. Przedstawione obiekty są fikcyjne. W przypadku monet nie istnieje unifikacja. Na rewersie – w zależności od kraju – znajdują się różne grafiki.

EMISJA

Banknoty Euro są emitowane przez kilkanaście różnych drukarni pod ścisłą kontrolą Europejskiego Banku Centralnego. Monety emitowane są natomiast przez mennice poszczególnych krajów należących do strefy euro. Cechuje je identyczny kształt, wygląd awersu i użyty do produkcji materiał.

HISTORIA

Początki waluty są nierozłącznie związane z historią integracji walutowej w Europie. Motorem napędowym dla jej postępu stała się integracja gospodarcza. Jednym z istotnych jej filarów było przekonanie o stabilizacji walutowej jako dopełnieniu wspólnego rynku. Wobec powyższego to właśnie dążenia wspólnotowe w Europie stały się podstawą do wprowadzenia waluty. Do najważniejszych wydarzeń należy zaliczyć:

  • 1951 rok – podpisanie w Paryżu Traktatu o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWIS). Sygnatariusze: Belgia, Francja, Włochy, Holandia, Niemcy, Luksemburg.
  • 1957 rok – podpisanie w Rzymie dwóch Traktatów Rzymskich o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (EWEA) i Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG). Sygnatariusze: Belgia, Francja, Włochy, Holandia, Niemcy, Luksemburg. Cele: wspólna polityka celna i wspólny rynek towarów, usług, kapitału.
  • 1969 rok – pierwsza oficjalna deklaracja członków EWG o powołaniu unii gospodarczej i walutowej jako jednym z długoterminowych celów Wspólnoty. Powołanie specjalnego zespołu ekspertów do tego celu pod nadzorem Pierre’a Wernera (premier i minister finansów Luksemburga).
  • 1972 rok – wdrożenie w życie przez członków EWG wspólnej polityki kursowej, prowadzącej do powołania rok później Europejskiego Funduszu Współpracy Walutowej (EFWW).
  • 1973 rok – odejście od integracji walutowej wywołane kryzysem.
  • 1976 rok – wznowienie integracji walutowej i stworzenie Europejskiego Systemy Walutowego (EWS). Podstawę jego stanowiła wspólna jednostka pieniężna, rozrachunkowa ECU. Jej wartość była rozliczana na podstawie koszyka walut państw członkowskich.
  • 1987 rok – uchwalenie Jednolitego Aktu Europejskiego. Jego założeniem było stworzenie jednolitego rynku.
  • 1988 rok – Raport Deloresa, proponujący stworzenie unii gospodarczej oraz walutowej w trzech etapach.
  • 1993 rok – Traktat z Maastricht, precyzujący etapy tworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej:
  • Pierwszy (lipiec 1990 – grudzień 1993). Cel: Stworzenie jednolitego rynku wewnętrznego i zacieśnienie współpracy między państwowymi instytucjami finansowymi.
  • Drugi (styczeń 1994 – grudzień 1998). Cel: Stworzenie najważniejszych instytucji i struktur UWG.
  • Trzeci (do stycznia 1999). Cel: Usztywnienie kursów wymiany walut narodowych na euro i wprowadzenie euro.
  • 1999 rok – początek działalności Europejskiego Banku Centralnego, usztywnienie kursu walut 11 państw członkowskich i wprowadzenie euro. Wspólna waluta była początkowo (do końca 2001 roku) w obiegu bezgotówkowym. Wprowadzenie banknotów i monet w tej walucie nastąpiło na początku 2002 roku.

Czy wiesz, że…

Nazwa waluty została wymyślona przez niemieckiego polityka z ugrupowania CSU – Theodora Waigla. Zaproponował ją podczas wygłaszanego przemówienia w Radzie Europejskiej w 1995 roku. Została zaakceptowana przez inne kraje członkowskie po trudnościach związanych z różnicami w wymowie wcześniejszej nazwy wspólnej jednostki transakcyjnej „Ecu”.

 

DOLAR AMERYKAŃSKI (USD)

Jest to nazwa stosowana wobec oficjalnej waluty obowiązującej przede wszystkim na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki. Ponadto obowiązuje w Portoryko, Mikronezji, a także na terenie Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru, Salwadoru, Timoru Wschodniego, Zimbabwe, Bonaire, Saby i Sint Eustatius. Nie tylko jednak kraje należące do strefy dolara amerykańskiego z uwagą śledzą jego wahania. W rzeczywistości waluta ta ma istotne znaczenie dla gospodarki wielu państw na świecie. Jest również jedną z najchętniej wybieranych przy dokonywaniu międzynarodowych transakcji.

NOMINAŁY

Jeden dolar amerykański ($) składa się ze 100 centów. Występujące w obiegu monety mają wartość 1,2, 5, 25 oraz 50 centów. Zbliżony podział występuje w przypadku banknotów. Dostępne są w nominałach: 1,2,5,10, 20, 50, 100. Na banknotach zamieszczone zostały wizerunki prezydentów USA. Do rzadkości należą banknoty o wysokim nominale. W historii wyemitowane zostały między innymi banknoty o wartości 500, 1000, 5000, a nawet 10 000 i 100 000 dolarów. Udokumentowano również emisję jednodolarówki w postaci monety.

EMISJA I OBRÓT

Banknoty drukowane są na specjalnie przygotowanym materiale, który składa się przede wszystkim z bawełny oraz lnu. Emisją zajmuje się mennica United States Mint, a nad bezpieczeństwem czuwa Federal Reserve System. Pieczę nad ilością wypuszczanej na rynek waluty sprawuje Rada Federalna. Blisko połowa z drukowanych codziennie pieniędzy to banknoty o nominalne 1$. Waluta jest w powszechnym obiegu na całym świecie, a jej dominacji na obecną chwilę nie zagraża strefa euro. Od jej wartości zależy w wielu krajach kwota podstawowych artykułów.

WARTOŚĆ

W początkach operowania dolarem jego wartość opierała się na parytecie złota. W roku 1973 waluta stała się płynna. Obecnie jej wartość determinują czynniki makro- i mikroekonomiczne takie jak: zmiany na rynku walutowym, inflacja w gospodarce, itp. Istotne znaczenie dla wartości waluty mają także czynniki, które z pozoru mogą wydawać się niezwiązane bezpośrednio z rynkiem walutowym, a mianowicie:

  • sytuacja polityczna na świecie,
  • czynniki klimatyczne,
  • polityka gospodarcza,
  • popyt i podaż,
  • inne.

Wszystkie wymienione powyżej czynniki wpływają na stabilność waluty. Ma na to również wpływ utrzymywanie wysokiej rezerwy w gotówce przez rząd USA. O wahnięciach decydują zmiany stop procentowych na rynku giełdowym Forex, jak też emisja przez System Rezerwy Federalnej większej ilości banknotów.

HISTORIA

Początków dolara należy doszukiwać się w dziejach … Czech. To jeden z lokalnych hrabiów - Jeroným Šlik, właściciel kopalni srebra na tym terenie – rozpoczął bicie monety o wadze 1 uncji. Początkowa nazywana była Joachimsthaler (od nazwy miejscowości, w której była wybijana). Z czasem nazwa ta została skrócona do thaler. Z uwagi na swoje wymiary oraz wagę była powszechnie użytkowana również w innych regionach, gdzie nazwa uległa pewnym zmianom i tak: w Szwecji występowała pod nazwą daler, we Włoszech – tallero, w Anglii – dollar. Tę ostatnią nazwę rozpowszechnili kupcy holenderscy w Indiach i Ameryce. Postępująca popularyzacja wiązała się także z kolonizacją hiszpańską.

Początkowo dolar był wyłącznie monetą. W wersji banknotu po raz pierwszy pojawił się w końcu XVII wieku, wypuszczony przez jedną z amerykańskich kolonii dla sfinansowania wojska. Jednak dopiero w latach 60-tych XIX wieku wprowadzone zostały do powszechnego obiegu pierwsze papierowe pieniądze w tej walucie. Wydawane od tego czasu (po 1861 r.) banknoty oraz monety uznawane są za środki płatnicze.

Czy wiesz, że…

Istnieją teorie spiskowe wokół papierowego banknotu jednodolarowego. Ich zwolennicy doszukują się w symbolice zamieszczonej w warstwie wizualnej oznaczeń różnych ugrupowań – masonów, satanistów, itp. Elementy grafiki mają być odniesieniem do historii Iluminatów, masonerii, a nawet zawierać zakodowany plan zdominowania ludzkości. Z pewnością te przesłanki zwiększają atrakcyjność banknotu pod kątem estetycznym.

 

FUNT SZTERLING (GBP)

Stanowi jednostkę monetarną obowiązującą w Wielkiej Brytanii oraz na terenach gospodarczych podległych Anglii. Często stosuje się wobec tej jednostki oznaczenie w postaci £. Jest to skrót od nazwy łacińskiej libra, która oznaczała i wagę, i jednostkę masy. Z uwagi na tę dwuznaczność w językach obcych dochodzi do przekształceń oraz może prowadzić do nieporozumień. Właśnie dlatego dodano określenie „szterling” (z ang. wysokiej próby).

NOMINAŁY

Jeden funt szterling składa się ze 100 pensów. Do obiegu dopuszczone są monety o nominale 1, 2, 5, 10, 20, 50 pensów oraz 1 i 2 funtów. Wszystkie mają kształt okrągły z wyjątkiem tego o nominale 5 pensów. Przypomina wyglądem siedmiobok. Na rewersie każdego z nich widnieje podobizna głowy królowej brytyjskiej Elżbiety II. W obrocie znajdują się także cztery rodzaje banknotów o nominałach 5, 10, 20 oraz 50. Na odwrocie każdego nich umieszczona została postać znanej, wybitnej osobistości brytyjskiej, odpowiednio są to: Elizabeth Fry, Charles Darwin, Adam Smith i John Houblon. W kwietniu ubiegłego roku (2014) zmieniono wygląd banknotu 50£ - wizerunek Sir Johna Houblon’a zastąpiły podobizny Matthew Boultona oraz Jamesa Watta. Na przedniej nadrukowany jest natomiast wizerunek królowej Anglii – Elżbiety II.

EMISJA

Prawo do emisji funta szterlinga ma Bank of England. Wypuszczane przez niego pieniądze są powszechnie akceptowane jako środek płatniczy w kraju i innych obszarach jurysdykcji. Emitować pieniądze mogą również rządy lokalnych jurysdykcji i lokalne banki znajdujące się w ich zasięgu. Wypuszczone przez nie pieniądze nie stanowią legalnych środków płatniczych, co nie oznacza jednak, że są fałszywe i bezwartościowe. Ich przelicznik w stosunku do legalnego funta szterlinga wynosi 1:1. Różnica polega na tym, że nie każdy dokonujący transakcji musi akceptować nielegalne pieniądze. W praktyce wygląda to w sposób następujący: pieniądze emitowane przez prywatne banki w jurysdykcji Jersey, Manx oraz Guernsey są legalne wyłącznie na terenie tych jurysdykcji.

WARTOŚĆ

Obecna wartość funta szterlinga utrzymuje się na wysokim poziomie. Waluta należy do najsilniejszych na świecie, choć utraciła przodującą jeszcze do lat 30-tych rangę środka płatniczego w wymianie międzynarodowej. Funt obecnie opiera się na bardzo czułym systemie ogólnoświatowym, wrażliwym na wahania. Konserwatywne środowiska opowiadają się coraz chętniej za przywróceniem oparcia waluty o złoto. W obecnej sytuacji zadłużenia nie jest to zadanie łatwe. Te same środowiska nie są przychylne wprowadzeniu w Wielkiej Brytanii euro, choć zmieniająca się sytuacja może doprowadzić do zmiany postawy.

HISTORIA

Kariera funta szterlinga rozpoczęła się w XII wieku. Wcześniej na terenach należących do Wielkiej Brytanii obowiązywały pensy – drobne, srebrne monety, a funt był miarą wagi (0,37 kg). Poważna zmiana nastąpiła w 1158 roku zgodnie z rozporządzeniem króla Henryka II, który wprowadził funta srebra wysokiej czystości jako główną jednostkę rozrachunkową. Był on wymienialny na srebro i stanowił rzadko używany nominał. W transakcjach w dalszym ciągu używano pensów. Jednak inflacja zdegradowała ich wartość, dzięki czemu to funt szterling wybił się jako główna waluta.

Dawniej wartość funta związana była – nieoficjalnie – ze srebrem. W pierwszych dekadach XIX wymienialność zamieniono ze srebra na złoto, a konkretnie z tzw. standardem złota. Ten system obowiązywał aż do drugiego dziesięciolecia XX wieku. W związku z kryzysem z 1931 roku konieczna okazała się zmiana systemu walutowego sztabowo-złotego . Dopiero w 1946 roku funt stał się w pełni wymienialny. Od tego momentu funt powiązany był z innymi walutami – początkowo z amerykańskim dolarem, następnie (od 1988 roku z marką niemiecką).

Czy wiesz, że…

Do 15 lutego 1971 roku (tzw. Decimal Day) funt szterling był dzielony według anglosaskiego sytemu. Zgodnie z tym podziałem jeden funt składał się z 20 szylingów dzielonych na 12 pensów. We wspomnianym dniu Wielka Brytania zdecydowała przyjąć się podział europejski, obowiązujący do dziś. W jego wyniku jeden funt składa się ze 100 pensów.

 

FRANK SZWAJCARSKI (CHF)

Jest oficjalną walutą obowiązującą na terenie Szwajcarii, Lichtensteinu oraz w części Włoch. Uznawany za jedną z najbardziej płynnych oraz stabilnych walut na świecie zawdzięcza swoją pozycję tajemnicy bankowej. Decyzja z 15 stycznia 2015 roku zelektryzowała środowisko inwestorów oraz ekonomistów. Narodowy Bank Szwajcarii zlikwidował wówczas dolną granicę kursu waluty w parze z euro i nie zasilił w wystarczającej mierze płynnością. Zgodnie z wyjaśnieniami prezesa jednostki finansowej był to krok konieczny do umocnienia waluty. Frank pozostaje w grupie walut G10, czyli najważniejszych, najpłynniejszych oraz najbardziej stabilnych, obok dolara amerykańskiego, euro, jena, funta szterlinga.

NOMINAŁY

Jeden frank szwajcarski (CHF) składa się ze 100 centymów (wg nazewnictwa francuskiego) bądź 100 rappenów (wg nazewnictwa niemieckiego). W obiegu znajdują się monety o nominalne 5,10,20, 50 rapów i 1, 2, 5 franków. Od 1968 roku zaprzestano bicia monet obiegowych ze srebra, zastępując kruszec innymi stopami metalu. Występują również banknoty o wartości 10, 20, 50, 100,200 oraz 1000 CHF. Na papierowych pieniądzach widnieją odpowiednio: Charles Edouard Jeanneret, Arthur Honegger, Sophie Taeuber-Arp, Alberto Giacometti, Charles Ferdinand Ramuz, Jackob Burckhardt. Sa to najważniejsze osobistości z obszaru nauki, kultury i polityki Szwajcarii.

EMISJA

Prawo do emisji waluty posiada Szwajcarski Bank Narodowy. Aktualnie obowiązują banknoty 8 serii, wprowadzone w zastępstwie 6 serii. Siódma seria przygotowana w 1984 roku nie weszła do obiegu .

WARTOŚĆ

Przez wiele lat waluta stanowiła synonim dla określenia stabilności. Szwajcarski Bank Narodowy jako jedna z ostatnich tego rodzaju instytucji finansowych zerwał link waluty do złota. Na zmianę sytuacji wpłynął kryzys w strefie euro. Wprowadzenie nowej, międzynarodowej waluty zmniejszyło wartość franka jako waluty dywersyfikacyjnej. Prawdziwy boom przeżyła po wybuchu kryzysu w strefie euro. Inwestorzy dostrzegli w niej na powrót bezpieczną przystań. Miało to ogromny wpływ na wzrost waluty, której wartość podwyższyła się w krótkim czasie aż o 30%. Niosło to za sobą poważne trudności gospodarcze ( m.in. mniejsze zyski eksporterów, mniejszy obrót w strefach przygranicznych). Podjęto decyzję o stabilizacji waluty i usztywnieniu kursu, na podstawie przesłanek, iż Europa upora się z problemami w ciągu kilku miesięcy. Po kolejnych latach Szwajcaria przestała bronić waluty i uwolniła jej kurs, uznając, że sytuacja ekonomiczna jest na tyle korzystna, że kraj może wrócić do wcześniejszej polityki.

HISTORIA

Początki franka szwajcarskiego przypadają na koniec XVIII wieku. Wcześniej w obiegu znajdowały się różne monety, gdyż prawo do ich bicia posiadali biskupi, mieszczanie, hrabiowie oraz poszczególne kantony. W 1799 roku sytuacja została uporządkowana, dzięki wprowadzeniu monety srebrnej o wadze 6,68 g. Poważną zmianą było przyznanie praw do jej bicia wyłącznie Rządowi Federalnemu na mocy Szwajcarskiej Konstytucji Federalnej w 1848 roku. Kolejnym krokiem do ujednolicenia waluty była Ustawa Monetarna z 1950 roku, która ujednoliciła standard franka. W dalszym ciągu w przeważającym stopniu znajdowała się w obiegu waluta zagraniczna, głównie z Francji, Belgii, Włoch. Wraz z tymi trzema państwami Szwajcaria podpisała traktat określający dokładnie masę, czystość, kształt i kurs wymiany monet. Powstała w ten sposób Łacińska Unia Monetarna – trwała do 1926 roku. Wdrożenie jednolitego systemu monetarnego zdeterminowało do wprowadzenia do obiegu także banknotów.

 

KORONA CZESKA (CZK)

Jest oficjalnym środkiem płatniczym na terenie Czech. Jako jedno z państw członkowskich Unii Europejskiej państwo to może przyjąć Euro – spełnia formalne warunki w tym zakresie. W dalszym ciągu jednak kraj obstaje przy własnej walucie z uwagi na niskie poparcie w społeczeństwie dla przystąpienia do ERM II.

NOMINAŁY

Korona czeska dzieli się na 100 halerzy. W obiegu dostępne są monety o wartości 1, 2, 5, 10, 20 i 50 Kč. Do 2003 roku obowiązywały również monety o nominałach 10, 20 i 50 halerzy. Awersy wszystkich monet przedstawiały postać czeskiego lwa herbowego, a na rewersach znajdowały się odpowiednio: korona św. Wacława, guzik z czasów Państwa Wielkomorawskiego, Most Karola w Pradze, Katedrę w Brnie, św. Wacława konno, zamek królewski w Hradczanach. W październiku 2003 roku zostały wycofane z obiegu nominały 10 i 20 halerzy. W 2008 roku z obiegu usunięto także monety o wartości 50 halerzy i banknoty 20-koronowe. W systemie pieniężnym w Czechach do tego czasu obowiązywał jako jeden z nominałów banknotów obok 50, 100, 200, 5000, 1000, 2000 i 5000 koron. Obecnie wycofany został także nominał 50 Kč . Na banknotach znajdują się wizerunki postaci, które miały istotny wkład w rozwój kraju, odpowiednio – od najmniejszego do największego nominału – będą to Karol IV Luksemburski, Jan Amos Komenský, Božena Němcowá, František Palacký, Ema Destinnová, Tomáš Garrigue Masaryk.

EMISJA

Do emisji banknotów oraz monet uprawniona jest Mennica Czeska. Banknoty drukowane są na specjalnym papierze. W jego skład wchodzi czysta bawełna oraz włókna kolorowe. Wybijaniem monet zajmuje się Mennica Czeska, która sprowadza niektóre materiały z królewskiej mennicy z Llantrisant w Anglii. Przy wybijaniu monet, które wyszły z obiegu (10, 20, 50 Kč), stosowano niemiecką formę Saxonie.

WARTOŚĆ

Korona czeska nie należy do najbardziej płynnych na świecie. Jej pozycja plasowała się podobnie do sytuacji polskiego złotego oraz węgierskiego fornira. Jednak rok 2015 określany jest jako najgorszy dla czeskiej waluty. Jest to wynikiem interwencji Narodowego Banku Czech w zakresie wymiany walut. Decyzja o dewaluacji narodowej waluty była podyktowana pragnieniem ożywienia gospodarki poprzez eksport oraz inflację.

HISTORIA

Jedną z pierwszych faktycznych jednostek pieniężnych stosowanych na terenie Czech stanowiła grzywna. Był to rodzaj ozdobnej obręczy ze złota lub srebra w formie obręczy. Początkowo odpowiadała nieokreślonej liczbie monet srebrnych, z czasem termin ten zaczęto stosować wobec konkretnej ilość monet ze srebra. Jedna grzywna dzieliła się na cztery wiardunki po 4 łuty po 4 kwentliki (później grosze). System groszowy został wprowadzony na wzór innych systemów monetarnych w Europie przez Wacława II.

Karierę zrobiła w XV i XVI wieku moneta wykonana ze srebra z kopalni Joachmstalskiej, stąd nazywano ją „Joachimstaler Grosche”, w skrócie talarem. Moneta zyskała popularność – od niej też etymologicznie wywodzi się nazwa amerykańskiego dolara. W czasie austriackiego panowania obowiązywała waluta austriacka, Słowacja znajdowała się wówczas pod rządami Węgier. Rozpad Austro-Węgier doprowadził do powstania Czechosłowacji oraz problemów z ujednoliceniem jednostki płatniczej. Ostatecznie w 1919 dla nowego państwa obowiązywała nowa waluta – korona czechosłowacka. Zachowano nazwę po wcześniejszej walucie – koronie austro-węgierskiej. Pierwsze monety halerzowe weszły do obiegu już w 1927 roku, a banknoty koronowe – w 1927 roku.

Oficjalnie korona czechosłowacka przestała obowiązywać w lutym 1993 roku, po rozpadzie kraju na Czechy oraz na Słowację. Podobnemu rozpadowi uległa waluta. Od tego momentu zaczęła obowiązywać korona czeska.

 

 

do góry
zamknij